- Ang Makabagong Panahon ang siyang unang nagmamarka ng globalisasyon, kung saan nabuo ang matatag na koneksyon ng Europa, Amerika, Aprika, at Asya sa pamamagitan ng mga ruta ng karagatan.
- Isang malalim na transpormasyon sa ekonomiya at lipunan ang nagaganap: ang pag-usbong ng kapitalismo sa komersyo, ang paglakas ng mga monarkiya, at ang ebolusyon ng burgesya.
- Ang malalaking krisis sa relihiyon, politika, at militar (Repormasyon, mga digmaang pangrelihiyon, mga rebolusyon) ay muling bumagay sa mapa ng mga kapangyarihan at mga ideya ng soberanya.
- Sa Amerika, ang mga proseso ng pananakop, kolonisasyon, at kalayaan ay nagbunga ng mga bagong republika at isang mahalagang papel sa modernong kasaysayan ng mundo.
Ang tinatawag na Modernong Panahon, higit sa lahat, ang sandali kung kailan ang planeta ay unang naging magkakaugnay na yugto ng kasaysayan . Mula noong kalagitnaan ng ika-15 siglo pataas, ang mga paglalakbay sa karagatan na itinaguyod ng mga monarkiya ng Europa ay nagbukas ng mga permanenteng ruta sa pagitan ng Europa, Aprika, Asya, at Amerika, na naglabas ng patuloy na pagpapalitan ng mga tao, kalakal, ideya, relihiyon, at mga sakit. Ang madalas nating itinuturing na "mga pagtuklas" mula sa pananaw ng Europa ay kumakatawan, para sa maraming lipunan, sa isang tunay na sakuna, ngunit ito rin ang panimulang punto ng isang paunang globalisasyong pang-ekonomiya at pangkultura.
Sa kasalukuyan, karamihan sa historiograpiya ay humahamon sa klasikal at nakasentro sa Europa na pamamaraan na nagpakilala sa Modernong Panahon bilang isang homogenous na pandaigdigang panahon. Lalo pang binibigyang-diin na, habang ang Kanluran ay pumasok sa siklo nito ng komersyal na kapitalismo, mga bansang-estado, at pagpapalawak sa ibang bansa , ang ibang mga kabihasnan (Tsino, Indian, Islamiko, Hapon, Aprikano) ay sumunod sa kanilang sariling mga landas, na kung minsan ay halos hindi naapektuhan ng mga pagbabagong ito. Gayunpaman, ang paghila ng Europa ang siyang huhubog sa buhay nilang lahat, lalo na sa Amerika at Aprika, kung saan ang kolonisasyon at ang kalakalan ng alipin ay pangunahing nagpabago sa mga istrukturang panlipunan at demograpiko.
Kailan nagsisimula at nagtatapos ang Modernong Panahon?
Ang periodisasyon ng Modernong Panahon ay hindi isang eksaktong agham, kundi isang kasunduan sa pagtuturo sa mga historyador . Ang simula nito ay tradisyonal na inilalagay noong kalagitnaan ng ika-15 siglo at ang pagtatapos nito sa mga huling dekada ng ika-18 siglo, ngunit ang mga tiyak na petsa ay nag-iiba ayon sa mga pambansang tradisyon at mga paaralang historiograpiya.
Ang pinakamadalas na binabanggit na panimulang punto ay ang pananakop ng mga Ottoman sa Constantinople noong 1453 , na binibigyang-kahulugan bilang simbolikong katapusan ng Gitnang Panahon at ng mundong Byzantine. Sa panahong ito mismo naging laganap ang pag-iimprenta ng mga movable type sa Europa, at isang alon ng mga iskolar at manuskrito ng mga Griyego ang dumating sa Italya, na nagpasigla sa Humanismo at Renaissance. Ang isa pang mahalagang milestone ay ang 1492: ang pagdating ni Columbus sa Amerika , na magpakailanman ay nagpabago sa mental na heograpiya ng mundo at nagmarka sa simula ng paglawak ng transatlantiko ng Europa.
Tungkol sa wakas, walang nagkakaisang kasunduan. Ang mga historiograpiya na naimpluwensyahan ng tradisyong Pranses ay may posibilidad na ituro ang Rebolusyong Pranses noong 1789 bilang simula ng Kontemporaryong Panahon, dahil sa epekto nito sa politika, lipunan, at ideolohiya. Ang iba naman ay nagmumungkahi ng kalayaan ng Estados Unidos (1776), ang mga digmaan para sa kalayaan ng mga Espanyol-Amerikano (1809–1824), o ang Digmaan para sa Kalayaan ng Espanya (1808) bilang mga mahahalagang pangyayari ng pagbabago sa kasaysayan.
Gayunpaman, mas gusto ng ilang historyador na Anglo-Saxon na pag-usapan ang isang "Maagang Modernong Panahon" na sumasaklaw mula ika-15 hanggang ika-18 siglo, na inilaan ang terminong "Modernong Kasaysayan" para sa ika-19 na siglo pataas. Para sa mga sumusunod sa balangkas na ito, ang Modernong Panahon ay hindi biglang natapos , bagkus ay nagpatuloy at nagbago, at kalaunan ay sumanib sa industriyal at kontemporaryong lipunan.
Sa anumang kaso, ang mahalagang bagay ay ang maunawaan na walang biglaang paghinto mula sa isang araw patungo sa susunod: ang paglipat mula sa Gitnang Panahon patungo sa Modernong Panahon, at mula rito patungo sa Kontemporaryong Panahon, ay isang unti-unting proseso, na may pangmatagalang mga pagbabago na kasabay ng mga biglaang krisis, digmaan at rebolusyon.
Mga pagbabagong pang-ekonomiya: mula sa pyudal na mundo patungo sa komersyal na kapitalismo
Isa sa mga natatanging katangian ng Modernong Panahon ay ang mabagal ngunit hindi mapigilang pagbabago ng isang Europa na nakararami ang agraryo at pyudal tungo sa isang lipunan kung saan ang komersyo, mga lungsod, at kapital ay nagkaroon ng mahalagang kahalagahan. Ang kanayunan ay hindi pinabayaan sa isang iglap, ni naglaho ang mga pyudal na lupain, ngunit ang ekonomiya ay nagsama ng isang bagong dimensyong urbano at komersyal na nagbukas ng daan para sa industriyal na kapitalismo noong ika-19 na siglo.
Kasunod ng krisis noong Huling Bahagi ng Gitnang Panahon (mga salot, digmaan, taggutom), nasaksihan ng ika-16 na siglo ang pagbangon ng demograpiko at ekonomiya na sinamahan ng tinatawag na Rebolusyong Presyo : isang patuloy na pagtaas ng mga presyo sa buong Europa, na higit na nauugnay sa napakalaking pagdagsa ng ginto at pilak mula sa Amerika at ang nagresultang pagtaas ng demand. Ang penomenong ito ay lubos na nagpabago sa kita, pagbubuwis, at mga ugnayang panlipunan, na nakinabang sa ilang sektor (mga mangangalakal, mga supplier sa Korona) at nakapipinsala sa iba (mga magsasaka, mga manggagawa).
Kasabay nito, ang tinatawag ng ilang mga may-akda, tulad nina Fernand Braudel at Immanuel Wallerstein, na isang pandaigdigang ekonomiya sa saklaw ng Atlantiko ay ang pagpapatatag . Ang aksis ng ekonomiya ay lumilipat mula sa Mediteraneo patungo sa Karagatang Atlantiko: Ang Seville, Lisbon, Amsterdam, at London ay nagiging mga pangunahing node sa mga network ng kalakalan na nag-uugnay sa Europa sa Amerika, Aprika, at Asya. Ang tinatawag na tatsulok na kalakalan—mga metal at produktong gawa sa Europa, mga aliping Aprikano, at mga produktong kolonyal ng Amerika—ay isa sa mga puwersang nagtutulak sa sistemang ito.
Ang kabilang panig ng kapitalistang pagsisikap na ito ay ang masinsinang pagsasamantala sa mga periphery. Ang mga Amerika ay isinama sa sistema pangunahin bilang mga supplier ng mahahalagang metal at mga produktong agrikultural (asukal, kakaw, tabako, bulak), habang ang Africa ay nagdurusa sa brutal na pag-unlad ng kalakalan ng alipin upang magtustos ng paggawa para sa mga plantasyon at minahan. Ang mga kabihasnang Asyano, tulad ng Tsina, India, at Japan, ay nagpapanatili ng piling pakikilahok sa kalakalan ng Europa sa halos buong panahon, na pinapanatili ang isang mataas na antas ng panloob na awtonomiya.
Sa antas na teoretikal, ang mga kasanayan sa pangangalakal noong huling bahagi ng medyebal (mga perya, pagbabangko, mga bill of exchange) ay naging mas sopistikado at nagbigay-daan sa isang natatanging panitikang pang-ekonomiya . Una, ang merkantilismo, na malapit na nauugnay sa mga interes ng mga monarkiya (akumulasyon ng mahahalagang metal, isang positibong balanse ng kalakalan, malakas na interbensyon ng estado); kalaunan, noong ika-18 siglo, ang pisyokrasya ng Pransya; at panghuli, ang akda ni Adam Smith sa The Wealth of Nations, na naglatag ng mga doktrinal na pundasyon ng liberalismo sa ekonomiya at bahagi ng kasaysayan ng kaisipang pang-ekonomiya.
Lipunan, burgesya at pagbabagong panlipunan sa Modernong Panahon
Sa lipunan, ang Modernong Panahon ay madalas pa ring binibigyang kahulugan bilang isang lipunan ng mga orden o ari-arian , kung saan ang pribilehiyo, karangalan, at legal na katayuan ay mas mahalaga kaysa sa purong kayamanang pang-ekonomiya. Ang mga maharlika at klero ay patuloy na nangunguna, na nagtatamasa ng mga eksepsiyon sa buwis at mga prerogatibo, habang ang karamihan—mga magsasaka at karaniwang tao sa lungsod—ang siyang nagpapasan ng pasanin sa pananalapi ng sistema.
Sa kontekstong ito, ang burgesya—ang mga naninirahan sa mga bayan at lungsod na nakikibahagi sa kalakalan, pananalapi, o espesyalisadong mga kasanayan sa paggawa—ay sumasakop sa isang hindi malinaw na posisyon. Sa isang banda, nag-iipon sila ng kapital, inaayos ang kanilang mga sarili sa mga network ng kalakalan na tumatawid sa Europa mula hilaga hanggang timog, at nagtatayo ng malalayong imperyong pangkalakalan (tulad ng Venice, Genoa, o ang Hanseatic League). Sa kabilang banda, mula sa legal at marangal na pananaw, nananatili silang "mga karaniwang tao," nang walang mga pribilehiyo ng mga maharlika.
Upang umangat sa katayuan sa lipunan, maraming miyembro ng burgesya ang naghangad ng kadakilaan sa pamamagitan ng pagbili ng mga titulo o sa pamamagitan ng pag-aasawa, sa gayon ay isinama ang kanilang mga sarili sa lumang aristokrasya. Ang Monarkiyang Hispanic, halimbawa, ay bumuo ng isang masalimuot na sistema ng pagbebenta ng mga opisina at karangalan na nagbigay-daan sa tinatawag ng ilang historyador na "immobility change" : makabuluhang indibidwal na mobilidad nang walang pangunahing pagbabago sa istrukturang panlipunan.
Ang mundo sa kanayunan ang nananatiling base ng demograpiko: karamihan sa populasyon ay nabubuhay mula sa lupa, kadalasan sa ilalim ng mga kondisyon ng mababang produktibidad at kahinaan sa mga krisis sa ikabubuhay. Gayunpaman, ang mga dokumentasyon na mayroon tayo—mga talaan ng notarial, mga rehistro ng buwis, mga archive ng lungsod at estado— ay karamihan ay urban, na bahagyang natatakpan ang karanasan sa kanayunan sa makasaysayang rekonstruksyon.
Sa labas ng Europa, ang paglalapat ng konsepto ng burgesya ay mas problematiko. Nagkaroon ng usap-usapan tungkol sa mga "burgis" na grupong urbano sa Tokugawa shogunate Japan o sa ilang lungsod sa Tsina, ngunit ang mga istrukturang pampulitika at panlipunan ay naiiba. Sa mundong Islamiko, mayroong mga mayayamang mangangalakal at masiglang souk, ngunit ang isang puwersang burgis na may kakayahang hayagang hamunin ang kapangyarihang imperyal o relihiyon, tulad ng sa hilagang-kanlurang Europa, ay hindi lumitaw.
Ang mundong konektado: Europa, Amerika, Aprika at Asya
Marahil ang pinaka-rebolusyonaryong katangian ng Modernong Panahon ay ang pagtatatag ng tinatawag ng ilang mga may-akda na "unang pagkakaisa ng mundo ." Ang mga ekspedisyon na pinondohan ng mga korona ng Iberian—kasama ang mga pigurang tulad nina Columbus, Vasco da Gama, Magellan, at Cabot—at kalaunan ng mga kapangyarihang tulad ng France, England, at Holland, ay nagbukas at nag-consolidate ng mga rutang pandagat na nanatiling aktibo sa loob ng maraming siglo.
Nagtayo ang Espanya ng isang malawak na imperyong Amerikano, na nakabalangkas sa mga viceroyalty, audiencias, at mga lungsod na kolonyal na nakaayos sa isang grid pattern, na may malalaking pangunahing plasa at planadong pagpaplano ng lungsod. Ang Portugal ay nagpakadalubhasa sa mga himpilan ng kalakalan at mga enclave sa baybayin sa Africa, Brazil, at Asya (Goa, Macau, Malacca). Ang Netherlands, at kalaunan ay England at France, ay bumuo ng sarili nilang mga network ng kalakalan at mga kolonya sa Caribbean, North America, Africa, at India.
Ang mga lupain ng Amerika ay dumanas ng isang walang kapantay na epekto sa demograpiko. Ang mga epidemya na dala ng mga Europeo—bulutong, tigdas, trangkaso—kasama ang mga digmaan, sapilitang paggawa, at ang pagkagambala ng mga katutubong lipunan, ay nagdulot ng pagbagsak ng populasyon na tinatantya ng maraming pag-aaral na mahigit 90% noong unang siglo pagkatapos ng pananakop , na kumakatawan sa sampu-sampung milyong pagkamatay. Ang trahedyang ito ay inilarawan bilang isa sa pinakamalaking sakuna sa demograpiko sa kasaysayan ng mundo.
Ang Africa, sa bahagi nito, ay isinama sa pandaigdigang sistema pangunahin sa pamamagitan ng transatlantikong kalakalan ng alipin . Milyun-milyong Aprikano ang dinakip, ibinenta, at sapilitang dinala sa Amerika upang magtrabaho sa mga minahan at plantasyon. Ang pang-aalipin ay hindi bago sa kasaysayan, ngunit sa panahong ito ay nagkaroon ito ng istrukturang tungkuling pang-ekonomiya sa paligid ng ekonomiya ng mundo, na naging isa sa mga pinakakumikitang negosyo hanggang, noong ika-19 na siglo, nagsimula itong alisin dahil sa parehong moral at, higit sa lahat, pang-ekonomiya at pampulitikang mga kadahilanan.
Samantala, ang mga pangunahing kabihasnang Asyano tulad ng Imperyong Ottoman, Mughal India, Ming at kalaunan ay Qing China, at Tokugawa Japan ay mapiling namamahala sa kanilang ugnayan sa Europa. Halimbawa, ang Tsina at Japan ay nagpanatili ng mataas na antas ng kontrol sa kalakalang panlabas sa loob ng mahabang panahon , na nagpataw ng mahigpit na mga paghihigpit sa presensya ng mga Europeo. Umabot pa nga sa puntong pinalayas muna ng Japan ang mga Portuges at pagkatapos ay halos ganap na isinara ang mga hangganan nito sa mga dayuhan, na pinanatili lamang ang limitadong pakikipag-ugnayan sa mga Dutch sa Deshima.
Mga Monarkiya, Estado, at Pakikibaka sa Kapangyarihan
Sa politika, ang Modernong Panahon ay ang laboratoryo kung saan nabuo ang mga modernong estado at awtoritaryan o absolutong mga monarkiya . Kabaligtaran ng pyudal na mosaic ng mga lokal na kapangyarihan at magkakapatong na hurisdiksyon na katangian ng Gitnang Panahon, lalong hinangad ng mga hari na ituon ang kapangyarihan sa paligid ng Korona, na nagtatayo ng mas malalaking burukrasya, mga nakatayong hukbo, at mga sentralisadong sistema ng buwis.
Sa Kanlurang Europa, ang mga monarkiya tulad ng Espanyol, Pranses, at Ingles ay sumusulong, sa iba't ibang bilis, patungo sa pagbuo ng mas siksik na mga estadong teritoryal na may medyo tinukoy na mga hangganan at mga panloob na pamilihan na sumasailalim sa pag-iisa. Ang mithiin ng "bansang-estado" ay hindi pa umiiral nang ganito, ngunit ang pigura ng hari ay nagsisimula nang maiugnay sa isang kolektibong pagkakakilanlan batay sa wika, relihiyon, o mga batas.
Ang mga monarko ay naharap sa ilang larangan: ang mga maharlika, na lumaban sa pagkawala ng kapangyarihang pampulitika nito; ang Simbahan, na kanilang pinaglalabanan para sa kataas-taasang awtoridad; at ang mga tradisyunal na institusyon (mga korte, parlamento, karta) na nagtatanggol sa mga lokal na partikularidad. Ang Pag-aalsa ng mga Comuneros sa Castile, ang French Fronde, mga marangal na tunggalian sa iba't ibang kaharian... lahat ng ito ay naging bahagi ng tensyon sa pagitan ng lumang aristokrasya at ng sentralisadong monarkiya.
Sa kontekstong ito, ang pigura ng hari ay nagkakaroon ng sagradong aura: ang pagtatangkang patayin siya ay isang krimen ng pagtataksil , na may parusang kalunus-lunos na mga parusa. Gayunpaman, nasasaksihan ng Modernong Panahon ang pagsilang ng isang bagong bagay: ang teorisasyon ng tyrannicide. Mula sa Paaralan ng Salamanca, ang mga may-akda tulad ni Juan de Mariana ay nagninilay-nilay sa pagiging lehitimo ng pagpatay sa isang hari na itinuturing na isang tirano, mga ideya na kalaunan ay gagamitin muli sa mga pag-aalsa at rebolusyon, mula sa Netherlands hanggang sa mga kolonya ng Amerika.
Ang mga tensyong ito ay umabot sa sukdulan noong ika-18 siglo sa pamamagitan ng hudisyal na pagpatay kay Charles I ng Inglatera at, higit sa lahat, sa pagbitay kay Louis XVI noong panahon ng Rebolusyong Pranses. Ang simbolismo ay nakapanlulumo: habang gumugulong ang ulo ng monarko sa gilotina, nagiging malinaw na ang dugong maharlika ay hindi naiiba sa ibang nasasakupan , at ang prinsipyo ng soberanya ay lumilipat sa bansa o sa mga tao.
Digmaan at rebolusyong militar sa dagat at sa lupa
Sa larangan ng pakikidigma, nasaksihan ng Modernong Panahon ang isang tunay na rebolusyong militar . Ang pagpapakilala at pagpipino ng mga baril—mga arquebus, musket, at, higit sa lahat, artilerya—ay nagwakas sa kataas-taasang kapangyarihan ng nakabaluti na pyudal na kabalyero at nagbigay ng lalong katanyagan sa infantry at disiplinadong mga pormasyon ng mga propesyonal na sundalo.
Dahil sa kanilang kakayahang pinansyal, ang mga monarkiya lamang ang may kakayahang bumili ng mga nakatayong hukbo at malalaking kanyon, kaya naman ang kapangyarihang militar ay naging pangunahing katangian ng estado. Halimbawa, ang mga bantog na Espanyol na tercios ay pinagsama ang mga baril na may talim at mga baril sa mga nababaluktot at lubos na epektibong yunit na nangibabaw sa mga larangan ng digmaan sa Europa sa halos buong ika-16 na siglo.
Kasabay nito, umunlad ang inhinyerong militar, na nakatuon sa mga kuta na may balwarte na idinisenyo upang makatiis sa putok ng artilerya. Ang mga digmaan ay naging hindi gaanong tungkol sa mga nakahiwalay na labanan ng kabalyerya at higit na tungkol sa matagalang mga kampanya ng pagkubkob, logistikong attrisyon, at diplomatikong maniobra . Tumindi ang brutalidad, lalo na sa mga labanan tulad ng Digmaang Tatlumpung Taon, na sumira sa Gitnang Europa.
Gayunpaman, noong ika-18 siglo, isang tiyak na "rasyonalisasyon" ng pakikidigma sa Europa ang maaaring maobserbahan: mas kalkuladong mga kampanya, mga heneral na nangangalaga sa kanilang mga tropa, mga kodigo ng karangalan, mga regulated na uniporme at bandila... hanggang sa ang pagkagambala ng mga hukbong Napoleoniko, na pinalakas ng sapilitang serbisyo militar at masigasig na pambansang mobilisasyon, ay gumugulo sa balanseng ito at nagbukas ng pinto sa ideya ng kabuuang digmaan na katangian ng Kontemporaryong Panahon.
Sa dagat, ang kombinasyon ng mga bagong pamamaraan sa nabigasyon (pinahusay na compass, kartograpiya, mga tatsulok na layag) at artilerya ng hukbong-dagat ay nagpabago sa mga plota tungo sa mga estratehikong instrumento sa isang planetaryong saklaw. Nangibabaw ang mga hukbong-dagat ng Iberian sa Atlantiko at Pasipiko noong ika-16 at halos buong ika-17 siglo, hanggang sa maagaw ng Netherlands at England ang pangunahing kapangyarihang pandagat mula sa kanila . Sa simula ng ika-19 na siglo, tiyak na tinatakan ni Trafalgar ang hegemonya ng hukbong-dagat ng Britanya.
Relihiyon, Repormasyon, Kontra-Repormasyon at mga sinkretismo
Sa larangan ng relihiyon, ang Modernong Panahon ay kasingkahulugan ng pagkakawatak-watak. Ang pormal na pagkakaisa ng Kanlurang Kristiyanismo ay nawasak kasabay ng Repormasyong Protestante , na sinimulan ni Luther noong simula ng ika-16 na siglo. Ang kanyang mga kritisismo sa mga indulhensiya at katiwalian sa simbahan, kasama ang kanyang paggigiit sa Bibliya bilang tanging awtoridad at sa personal na pananampalataya bilang landas tungo sa kaligtasan, ay nagpakawala ng isang alon ng pagtutol: mga Lutheran, Calvinista, at mga kilusang Repormado ng iba't ibang uri.
Ang malayang interpretasyon ng Banal na Kasulatan ay humahadlang sa panloob na pagkakaisa ng Protestantismo, na humahantong sa paglitaw ng mga repormadong simbahan na may natatanging mga doktrina at liturhiya, na kumalat sa halos buong hilagang Europa at mga kolonya ng Anglo-Saxon. Kasabay nito, nakita ng ilan ang Calvinismo at ang etika nito sa pagtatrabaho bilang isang kaisipang partikular na tugma sa diwa ng burgesya at kapitalismo.
Tumugon ang Simbahang Katoliko sa tinatawag na Repormasyong Katoliko o Kontra-Repormasyon, na ipinatupad sa Konseho ng Trent (1545–1563). Pinalakas ang panloob na disiplina, itinaguyod ang pagsasanay sa mga klero, at nilabanan ang mga pang-aabusong nagdulot ng kritisismo. Ang mga pigura tulad nina Ignatius ng Loyola at ng Samahan ni Hesus ay naging tagapanguna ng isang Katolikong pagpapanibago na naging aktibo sa edukasyon at mga misyon.
Ang resulta sa mapa ng Europa ay isang mosaic ng kumpisal: Ang Scandinavia, malaking bahagi ng Alemanya, at ang mga Isla ng Britanya ay naging pangunahing Protestante; ang katimugang Alemanya, Poland, Ireland, ang mga peninsula ng Iberian at Italyano, at karamihan sa Europa ng Danubian ay nanatiling Katoliko. Ang Pransya ay nakaranas ng mga dekada ng mabangis na digmaang pangrelihiyon hanggang sa maitatag ang pangingibabaw ng mga Katoliko sa pamamagitan ng pagpapatalsik sa mga Huguenot.
Ang lahat ng ito ay naganap kasabay ng paglawak ng Kristiyanismo sa Amerika, Aprika, at Asya. Sa Amerika, ang Katolisismo ay legal na ipinataw bilang opisyal na relihiyon, ngunit sa pagsasagawa, isang matinding sinkretismo ang nabuo sa pagitan ng mga paniniwalang Katutubo, Aprikano, at Kristiyano . Ang mga kulto tulad ng kay Pachamama ay sumanib sa debosyon kay Maria, at ang mga tradisyong Yoruba ay nagbigay-daan sa mga relihiyosong pagpapahayag tulad ng Santería at Candomblé.
Kaisipan, agham at ang pagsilang ng intelektuwal na modernidad
Ang Modernong Panahon din ang duyan ng isang bagong paraan ng pag-iisip tungkol sa realidad. Binuhay muli ng Renaissance Humanism ang klasikal na studia humanitatis (gramatika, retorika, kasaysayan, pilosopiyang moral) at inilagay ang tao, ang kanilang dignidad, at ang kanilang kakayahang makatuwiran sa sentro ng repleksyon, na inaalis—nang hindi pinipigilan—ang ganap na hegemonya ng teolohiyang medyebal.
Sa larangan ng agham, ang ika-16 na siglo ang siyang simula ng isang tunay na rebolusyon. Noong 1543, inilathala ni Copernicus ang kanyang heliocentric na akda, na hinamon ang geocentrism ni Ptolemy, at pundamental na binago ni Vesalius ang anatomiyang minana mula kay Galen sa pamamagitan ng sistematikong pag-dissect ng mga bangkay. Mula noon, isang kadena ng mga natuklasan—sina Tycho Brahe, Kepler, Galileo, Harvey, Malpighi—ang nagpabago sa pag-unawa sa uniberso at sa katawan ng tao.
Ang Newtonian physics, gaya ng inilahad sa Principia noong 1687, ay nag-alok ng isang magkakaugnay na paliwanag sa matematika tungkol sa grabidad at galaw , na itinatag ang sarili bilang ang siyentipikong paradigma sa loob ng mahigit dalawang siglo. Kasabay nito, ang pagsasama-sama ng mga akademya ng agham at mga network ng epistolaryo ay nagpalakas sa pagpapalitan ng mga ideya at datos, bagama't ang hangganan sa pagitan ng agham, alkemiya, astrolohiya, at iba pang mga esoterikong kasanayan ay nanatiling malabo para sa maraming kontemporaryo.
Noong ika-18 siglo, ang kimika ay sumulong nang husto kasama si Lavoisier, na pumalit sa mga lumang konsepto tulad ng teorya ng phlogiston ng isang bagong katawagan at isang kwantitatibong pag-unawa sa mga reaksyon. Ang biyolohiya ay umunlad sa pamamagitan ng taxonomy nina Buffon at Linnaeus at ang pagpipino ng mikroskopya. Ang lahat ng ito ay nagpatibay sa isang empirikal at rasyonalistang kaisipan na, nang hindi inaalis ang relihiyosoidad, ay naglagay dito sa isang larangan na naiiba sa kaalamang siyentipiko.
Kasabay nito, nasaksihan ng pilosopiyang pampulitika ang pag-unlad ng mga teorya tungkol sa kontratang panlipunan at ang katangian ng kapangyarihan (Hobbes, Locke, Rousseau, Montesquieu) na lumampas sa mahigpit na teolohikal o imperyal na mga balangkas. Ginalugad ng mga teoryang ito ang mga likas na karapatan, ang paghihiwalay ng mga kapangyarihan, soberanya ng mamamayan, at ang mga limitasyon ng pamahalaan. Ang mga ideyang ito ay magiging mahalaga sa mga Rebolusyong Amerikano at Pranses, at sa mga konstitusyon na nagpasimula sa modernong panahon.
Sining, kultura at mga bagong anyo ng pagpapahayag
Sa larangan ng sining, na kinabibilangan ng pag-aaral ng sining biswal , ang Modernong Panahon ay sumasaklaw sa Renaissance sa pamamagitan ng Neoclassicism, kabilang ang Mannerism, Baroque, at Rococo. Ang Renaissance, na nagmula sa Italya at kumalat sa buong Europa, ay naghangad na gayahin ang kalikasan at mga klasikong modelong Greco-Romano , na umaasa sa perspektibo, pag-aaral ng anatomiya, at maayos na mga proporsyon. Ang ugnayan sa pagitan ng Italya at Flanders ay susi sa prosesong ito ng teknikal at estetikong pagpapalitan.
Gayunpaman, maaaring italo na ang pinakakinakatawan na istilo ng panahon, dahil sa tagal at heograpikal na saklaw nito, ay ang Baroque . Mula ika-17 siglo hanggang ika-18 siglo, ang Baroque ay nagpakita ng sarili sa arkitektura, pagpipinta, eskultura, panitikan, musika, at pagpaplano ng lungsod, kapwa sa Europa at sa kolonyal na Amerika. Ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng teatro, drama, masaganang dekorasyon, ang ugnayan ng liwanag at anino, at isang malakas na emosyonal na sigla, na lubhang kapaki-pakinabang para sa relihiyoso at pampulitikang propaganda ng Kontra-Repormasyon at mga absolutong monarkiya.
Ang Baroque urban planning ay naglarawan sa lungsod bilang isang entablado: mga plasa ng teatro, mga monumentong ehe, mga pananaw na nagtatagpo sa mga simbolong gusali ng kapangyarihan, at mga pampublikong pagdiriwang na nagsasama ng mga imahe, musika, mga prusisyon, at mga ritwal. Ang St. Peter's Square sa Roma, ang Palasyo ng Versailles, at ang mga pasyalan na may mga puno sa mga pangunahing kabisera ng Europa ay mga pangunahing halimbawa ng pagnanais na ito na itanghal ang kapangyarihan sa espasyo ng lungsod.
Sa Amerika, pinaghalo ng kolonyal na sining ang mga tradisyong Europeo sa mga impluwensya ng mga Katutubo at Aprikano. Lumitaw ang mga paaralan ng pagpipinta, tulad ng Cusco School, na nailalarawan sa pamamagitan ng matingkad na mga kulay at lokal na tema, habang ang arkitekturang Baroque ay nagtampok ng maraming kurbadong anyo, mga pigurang antropomorpiko, at masiglang mga dekorasyon. Nagresulta ito sa isang natatanging istilo ng Baroque, na may sariling katangiang Amerikano , na hindi maaaring ibawas sa modelong Europeo.
Sa larangan ng teatro at musika, nasaksihan ng Modernong Panahon ang pag-unlad ng klasikal na teatro ng Espanyol, Ingles, at Pranses, at ang pagsilang ng opera sa Italya, na di-nagtagal ay kumalat sa iba pang bahagi ng Europa. Ang tinatawag na "musikang klasikal"—mula sa Baroque nina Bach at Vivaldi hanggang sa Klasikal na panahon nina Haydn at Mozart—ay batay sa isang tradisyon na pinaghalo ang mataas at popular na kultura, kasama ang paglikha ng mga orkestra, mga bulwagan ng konsiyerto, at mga teatro na nagsisilbi sa isang lalong malawak at magkakaibang madla.
Amerika sa Modernong Panahon: pananakop, kolonisasyon at kalayaan
Para sa mga bansang Amerika, ang Modernong Panahon ay hindi lamang ang pagdating ng mga Europeo, kundi pati na rin ang mahabang proseso na nagtapos sa pagbuo ng mga bagong malayang estado . Mula sa pananaw ng mga katutubo, ang pagdating ng mga Europeo ay nangangahulugan ng pagsupil, isang malalim na muling pagbubuo ng mga lipunan, at, sa maraming pagkakataon, paglaban at malikhaing adaptasyon.
Ang mga lungsod na kolonyal ng mga Hispanic ay naging mga sentro ng administrasyon, komersyo, at kultura. Sa loob ng mga ito, isang piling Creole—mga inapo ng mga Europeo na ipinanganak sa Amerika—ang nabuo at, sa paglipas ng panahon, ay bumuo ng sarili nitong mga interes at isang natatanging pagkakakilanlan na hiwalay sa metropolis. Sa mga kolonya ng Ingles sa Hilagang Amerika, ang mga komunidad ng mga naninirahan ay umunlad din patungo sa mas awtonomous at kinatawan na mga modelong pampulitika.
Sa intelektwal na aspeto, ang Amerika ay hindi lamang isang pasibong tagatanggap. Maagang lumitaw ang mga debate tungkol sa mga karapatan ng mga katutubo at ang pagiging lehitimo ng pananakop , tulad ng mga pinangunahan ni Bartolomé de las Casas sa mundo ng mga Hispanic. Kalaunan, ang mga ideya ng Enlightenment at ang karanasan ng Rebolusyong Amerikano ay nagkaugnay sa mga lokal na tradisyon ng pamamahala sa sarili at paglaban, na nagbigay-daan sa mga kilusan para sa kalayaan na may malakas na pokus sa republikano at karapatang pantao.
Ang mga digmaan para sa kalayaan ng mga Espanyol-Amerikano, sa pagitan ng 1809 at 1824, ay pinagsama ang mga digmaang sibil, mga pakikibaka laban sa kapangyarihang kolonyal, at mga panloob na tunggalian sa lipunan. Ang mga pinunong Creole, mga Katutubo, mga alipin, at mga sektor ng mamamayan ay lumahok sa isang kumplikado at magkasalungat na proseso na sa huli ay nagpira-piraso sa dating imperyong Espanyol sa isang konstelasyon ng mga bagong republika . Kasabay nito, ang pagtanggi sa monarkiya ay naging, sa maraming pagkakataon, isang pagtanggi sa anumang anyo ng namamanang personal na soberanya, na ginagawang lehitimo pa ang pagpatay sa hari bilang isang matinding opsyon sa politika.
Sa pagtatapos ng panahon, at pagkatapos ng mga siglo ng malalim na pagbabago, ang umuusbong na mundo ay malinaw na naiiba: ang industriyal na kapitalistang ekonomiya ay nagsimulang umiral, ang mga bansang-estado ay pinagsama-sama, ang mga absolutong monarkiya ay sumuko—minsan ay marahas—sa mga konstitusyonal na rehimen, ang pang-aalipin ay nagsimulang alisin sa malawakang batayan, at ang mga kolonya ng Amerika ay naging pormal na soberanong mga bansa. Ang buong network ng mga pagbabagong ito ay humantong sa pag-alala sa Modernong Panahon bilang ang panahon kung saan ang kontemporaryong pandaigdigang mundo ay sinimulang kumilos , kasama ang mga tagumpay at trahedya nito, ang mga pagsulong at karahasan nito, at may pamana na patuloy nating binibigyang-kahulugan at pinagdedebatihan kahit ngayon.
