- Kinokontrol ng batas kriminal ang mga krimen, parusa, at mga hakbang sa seguridad na may layuning protektahan ang mga pangunahing legal na interes at garantiyahan ang kaayusang panlipunan.
- Ang paggamit nito ay limitado ng mga prinsipyong tulad ng legalidad, pagkakasala, proporsyonalidad, makatao ng mga parusa, pagpapalagay ng kawalang-kasalanan at non bis in idem.
- Ang teorya ng krimen ay nag-aalok ng isang sistema ng pagsusuri ayon sa mga antas (pag-uugali, tipikalidad, pagiging labag sa batas, pagiging may kasalanan at pagiging mapaparusahan) na nagpapahintulot sa paglalapat ng batas kriminal sa partikular na kaso nang may katiyakan sa batas.
- Ang disiplina ay kasaysayang umunlad mula sa pribadong paghihiganti at batas ng paghihiganti tungo sa isang modelong nakabatay sa garantiya na nahaharap sa mga bagong hamon tulad ng cybercrime, organisadong krimen, at artificial intelligence.
Ang batas kriminal ay isa sa mga sangay ng batas na binabanggit ng lahat, ngunit kakaunti ang tunay na nakakaintindi. Ito ang may pananagutan sa pagguhit ng manipis na linya sa pagitan ng kung ano ang itinuturing ng Estado na katanggap-tanggap at kung ano ang itinuturing na isang krimen, at pagtatatag din ng mga kahihinatnan para sa mga lumalabag dito. Sa huli, ito ang kasangkapan kung saan pinoprotektahan ng mga awtoridad ng publiko ang pinakamahalagang ari-arian: buhay, kalayaan, pisikal na integridad, ari-arian, at kaligtasan ng publiko.
Kasabay nito, ang batas kriminal ay hindi lamang isang katalogo ng mga pagbabawal at parusa. Ito rin ay isang sistema ng mga pananggalang na naglilimita sa kapangyarihan ng estado na magparusa: nangangailangan ito ng naunang batas, proporsyonal na mga parusa, patas na paglilitis, at ganap na paggalang sa mga pangunahing karapatan ng sinumang akusado. Dahil mismo sa dalawahang papel na ito—ang pagprotekta sa lipunan at ang indibidwal mula sa pang-aabuso—ito ay naging isang mahalagang disiplina para sa pag-unawa kung paano gumagana ang isang modernong tuntunin ng batas.
Ano ang batas kriminal at ano ang tungkulin nito?
Kapag pinag-uusapan natin ang batas kriminal, tinutukoy natin ang kalipunan ng mga legal na tuntunin na naglalarawan kung aling mga pag-uugali ang bumubuo ng mga krimen, anong mga parusa o hakbang sa seguridad ang inilalapat sa mga gumagawa nito, at kung ano ang naglilimita sa kapangyarihang parusa ng Estado. Hindi lamang ito mga rekomendasyong moral, kundi mga tuntuning sinusuportahan ng tunay na posibilidad ng pagpapataw ng mga parusa tulad ng mga multa, diskwalipikasyon, o mga sentensiya ng bilangguan.
Ang batas kriminal ay kabilang sa saklaw ng batas publiko dahil kinokontrol nito ang ugnayan sa pagitan ng Estado—na may hawak ng ius puniendi, o kapangyarihang magparusa—at ng mga indibidwal na nasa ilalim ng hurisdiksyon nito. Hindi tulad ng ibang mga sangay ng batas, tulad ng batas sibil, dito ang mga partido ay hindi maaaring malayang sumang-ayon na alisin ang isang parusa o muling tukuyin kung ano ang itinuturing ng batas na isang krimen; ang mga minimum na kinakailangan ay itinatag ng lehislatura.
Ang pangunahing misyon nito ay ang pangangalaga sa mahahalagang legal na karapatan : buhay at pisikal na integridad, kalayaan, ari-arian, karangalan, kaligtasan ng publiko, kaayusang pang-ekonomiya, at ang wastong paggana ng pampublikong administrasyon, bukod sa marami pang iba. Upang makamit ito, pinagsasama ng batas kriminal ang mga mekanismong pang-iwas—ang pagtatangkang pigilan ang paggawa ng mga krimen—na may mga mekanismong reaktibo—na nagpapataw ng mga parusa o mga hakbang sa seguridad kapag naganap na ang isang krimen.
Mahalagang tandaan na ang batas kriminal ay hindi lamang isang malamig na listahan ng mga pagkakasala at parusa. Kabilang din dito ang isang pangkalahatang bahagi, na tumutukoy sa mga konsepto tulad ng krimen, pananagutan, pagtatangka, pakikilahok, mga parusa, at mga hakbang sa seguridad , at isang espesyal na bahagi, na nagdedetalye sa bawat partikular na pagkakasala (pagpatay sa kapwa, pagnanakaw, pandaraya, money laundering, mga sekswal na pagkakasala, atbp.).
Kasabay ng normatibong dimensyong ito, mayroong mas malawak na "kaalaman sa kriminal" na kinabibilangan ng patakarang kriminal (anong mga krimen ang dapat umiral at anong mga parusa), dogmatikong kriminal (kung paano teknikal na bigyang-kahulugan ang mga batas kriminal) at kriminolohiya (ang empirikal na pag-aaral ng nagkasala, ang biktima at ang krimen bilang isang panlipunang penomeno), na nagbibigay ng mas mayamang pananaw kaysa sa pagbabasa lamang ng kodigo.
Mga mahahalagang katangian ng batas kriminal
Ang batas kriminal ay may ilang katangian na malinaw na nagpapaiba rito sa ibang sangay ng batas. Una, ito ay normatibo : ito ay nakabalangkas sa pamamagitan ng mga pangkalahatan at abstraktong probisyon na tumutukoy sa mga ipinagbabawal na pag-uugali at sa mga kaugnay na parusa. Walang sinuman ang maaaring parusahan kung ang pag-uugaling iyon ay hindi tinukoy sa isang batas.
Bukod pa rito, ito ay malinaw na isang karapatang parusa at mapilit . Ang mga tugon sa krimen ay hindi lamang mga deklarasyon ng hindi pagsang-ayon, kundi mga epektibong paghihigpit sa mga karapatan: pagkawala ng kalayaan sa pamamagitan ng pagkabilanggo, pag-agaw ng ilang mga karapatan (pagmamaneho, pagsasagawa ng isang propesyon, paghawak ng pampublikong posisyon), pagpapataw ng mga multa, o iba pang mga legal na kahihinatnan na makabuluhang nakakaapekto sa taong nahatulan.
Ang isa pang mahalagang katangian ay ang pampublikong katangian nito . Ang pag-uusig ng krimen, bilang pangkalahatang tuntunin, ay hindi nakasalalay sa biktima, kundi sa mga katawan ng estado tulad ng Tanggapan ng Pampublikong Taga-usig, mga korte kriminal at tribunal, o mga ahensya ng pagpapatupad ng batas. Kahit na ayaw ng napinsalang partido na ipagpatuloy ang mga paglilitis, maraming krimen ang iniuusig nang ex officio dahil nakakaapekto ang mga ito sa interes ng publiko.
Panghuli, ang batas kriminal ay may dalawahang layunin: pang-iwas at mapang-aping . Pinipigilan nito dahil ang pagkakaroon lamang ng mga kriminal na pagkakasala at parusa ay naglalayong pigilan ang mga mamamayan sa paggawa ng ilang mga gawain; pinipigilan nito dahil, kapag nagawa na ang isang krimen, tumutugon ito sa pamamagitan ng isang parusa o hakbang sa seguridad na nagtataguyod ng mga layunin tulad ng paghihiganti, pangkalahatang pag-iwas, at espesyal na pag-iwas (pagpigil sa parehong indibidwal na magkasala muli).
Mga pangunahing prinsipyo na naglilimita sa kapangyarihang magparusa
Ang sangay kriminal ng sistemang legal ay hindi maaaring gumana nang walang limitasyon. Upang maiwasan ang mga arbitraryong aksyon, isang serye ng mga prinsipyong gabay ang itinatag na nagsisilbing tunay na hadlang laban sa labis na paggamit ng kapangyarihan ng estado upang magparusa.
Ang una ay ang prinsipyo ng legalidad sa batas kriminal , na nakabuod sa klasikong pormulang Latin na nullum crimen, nulla poena sine lege. Nangangahulugan ito na walang krimen o parusa na maaaring mangyari kung walang naunang batas na malinaw na tumutukoy sa mga ito. Dapat malaman ng mga mamamayan nang maaga kung anong pag-uugali ang ipinagbabawal at kung anong parusa ang kanilang ipinapangakong matatanggap kung sila ay makikibahagi dito.
Ilang mga kinakailangan ang nagmumula sa prinsipyong ito: ang batas kriminal ay dapat na nauuna (hindi maaaring parusahan ang isang tao para sa mga kilos bago ang bisa nito, maliban kung ang bagong batas ay mas kapaki-pakinabang), dapat itong nakasulat (ang mga krimen ay hindi maaaring malikha sa pamamagitan ng mga kaugalian o bukas na interpretasyon ng hukuman) at dapat itong maging mahigpit , ibig sabihin, binuo nang may pinakamataas na posibleng katumpakan upang maiwasan ang hukom na palawigin ang parusa sa pamamagitan ng pagkakatulad na makakasama sa akusado.
Ang pangalawang pangunahing haligi ay ang prinsipyo ng pananagutan . Ang parusa ay maaari lamang ipataw sa isang taong kumilos nang may masamang hangarin (sinadya) o kapabayaan (kawalang-ingat, kapabayaan, kawalan ng pag-iingat), basta't mayroon silang kakayahang maunawaan ang pagkakamali ng kanilang pag-uugali at ibagay ang kanilang pag-uugali nang naaayon. Ang mahigpit na pananagutang kriminal ay hindi katanggap-tanggap: walang sinuman ang dapat mahatulan dahil lamang sa may mapaminsalang resulta, kung walang personal na pananagutan na maiuugnay sa kanila.
Ang ikatlong mahalagang elemento ay ang prinsipyo ng proporsyonalidad . Ang mga parusa ay dapat may makatwirang kaugnayan sa kabigatan ng krimen, ang kahalagahan ng protektadong legal na interes, at ang antas ng pagkakasala ng nagkasala. Ang pagdidisenyo ng labis o hindi proporsyonal na mga parusa ay sumisira sa dignidad ng taong nahatulan at sa tiwala ng publiko sa sistema ng hustisyang kriminal.
Kasabay ng mga prinsipyong ito, may iba pang pantay na mapagpasyahan: ang pagpapalagay ng kawalang-kasalanan (bawat tao ay itinuturing na walang sala hangga't hindi napapatunayang iba sa isang prosesong may lahat ng garantiya), ang hindi pagbabalik-tanaw ng hindi kanais-nais na batas kriminal , ang non bis in idem (pagbabawal sa pagpaparusa o paghusga sa isang tao nang dalawang beses para sa parehong mga gawa) o ang prinsipyo ng sangkatauhan ng mga parusa, na nagbabawal sa malupit, hindi makatao o nakapandidiring mga parusa.
Mga Pinagmumulan ng Batas Kriminal at ang Kaugnayan nito sa Iba Pang mga Sangay
Kapag pinag-uusapan natin ang mga "pinagmumulan" ng batas kriminal, tinutukoy natin ang mga instrumento kung saan nagmula ang pamantayang kriminal . Sa mga sistema ng tradisyong kontinental, na pinamamahalaan ng prinsipyo ng legalidad, ang tanging direkta at tunay na pinagmumulan ng batas kriminal ay ang batas sa mahigpit na kahulugan , na inaprubahan ng kapangyarihang lehislatibo na may mga garantiyang konstitusyonal na itinatadhana.
Ang Konstitusyon ay sumasakop sa isang hierarchical superior na posisyon, na nagtatatag ng mga prinsipyo at karapatan na nagkokondisyon sa buong sistemang penal: ang kahingian ng isang batas para sa mga parusa, mga garantiya sa pamamaraan, mga limitasyon sa mga parusa, kontrol sa kapangyarihang magparusa, atbp. Tinutukoy ng Kodigo Penal at iba pang mga espesyal na batas kung aling mga pag-uugali ang maaaring parusahan at ano ang mga kahihinatnan ng mga ito.
Kasabay nito, ang mga internasyonal na kasunduan —lalo na ang mga tungkol sa karapatang pantao at ang mga may kaugnayan sa pag-uusig ng mga internasyonal na krimen—ay mayroon ding lumalaking impluwensya: inoobliga nito ang mga Estado na gawing kriminal ang ilang partikular na pagkakasala (genocide, tortyur, sapilitang pagkawala, mga krimen sa digmaan) at igalang ang mga minimum na pamantayan sa paglalapat ng batas kriminal.
Sa modelong Anglo-Saxon, ang mga hudisyal na precedent ay gumaganap ng mas mahalagang papel, na nagiging tunay na mapagkukunan ng batas kriminal . Gayunpaman, sa mga kodipikadong sistemang legal, binibigyang-diin na hindi maaaring lumikha ng mga krimen o magpataas ng mga parusa ang kaugalian o analohiya, bagama't nakakaimpluwensya ang mga ito sa interpretasyon o nagsisilbing batayan para sa pagbubukod ng pananagutang kriminal (halimbawa, ang pagtanggap sa lipunan ng ilang partikular na pag-uugali).
Ang hurisprudensiya at doktrinang siyentipiko ay hindi direktang pinagmumulan sa mahigpit na kahulugan, ngunit malaki ang impluwensya ng mga ito sa interpretasyon ng mga uri ng kriminal, sa pagbuo ng teorya ng krimen, at sa paraan ng pag-unawa sa mga institusyon tulad ng pagkakasala, pagtatangka, o mga hakbang sa seguridad.
Ang batas kriminal ay patuloy na nakikipag-ugnayan sa iba pang mga sangay ng batas. Mula sa batas konstitusyonal, kinukuha nito ang mga limitasyon sa kapangyarihang magparusa at mga pangunahing karapatan; mula sa batas sibil at komersyal, kumukuha ito ng maraming konsepto (kasal, ari-arian, tseke, kontrata) na nagsisilbing tukuyin ang mga partikular na krimen; mula sa batas administratibo , natatanggap nito ang parehong mga nosyon ng organisasyon at paggana ng Administrasyon at mga prinsipyong naaangkop sa mga parusang administratibo, na malapit na nauugnay sa mga parusa.
Makasaysayang ebolusyon ng batas kriminal
Ang modernong batas kriminal ay bunga ng isang mahabang ebolusyon sa kasaysayan , kung saan ang mga anyo ng parusa at ang mga pinagbabatayang ideya na nagbibigay-katwiran sa mga ito ay nagbago. Sa mga sinaunang lipunan, ang mga pagbabawal ay may mahiwagang o relihiyosong katangian, at ang reaksyon sa kanilang paglabag ay nagresulta sa mga pribadong gawain ng paghihiganti na nakakaapekto hindi lamang sa nagkasala kundi pati na rin sa kanilang pamilya o angkan.
Ang mga unang limitasyon sa hindi makontrol na paghihiganting ito ay lumitaw sa sikat na batas ng paghihiganti ("mata para sa mata, ngipin para sa ngipin") sa mga teksto tulad ng Kodigo ni Hammurabi, ang Batas ng Labindalawang Talahanayan, at Batas Mosaic. Pagkatapos ay sinubukang magtatag ng isang tiyak na proporsyonalidad sa pagitan ng pinsala at tugon, bagama't ang mga parusa ay nanatiling labis na matindi at, sa maraming kaso, korporal.
Sa paglipas ng panahon, lumitaw ang konsepto ng kasunduan , na nagpapahintulot sa pagpapalit ng parusang korporal o paghihiganti ng pagbabayad ng isang halaga ng pera o mga kalakal, sa gayon ay nagbibigay-daan sa biktima na isuko ang kanilang karapatan na ituloy ang parusa. Ito ay isang maagang paraan ng pag-aayos ng tunggalian sa isang hindi gaanong madugo na paraan, bagama't nanatili itong nakaugat sa hindi pagkakapantay-pantay ng lipunan.
Sa batas Romano, lalo na pagkatapos ng Batas ng Labindalawang Talahanayan, isang pagkakaiba ang ginawa sa pagitan ng mga pampublikong pagkakasala (mga krimeng isinasampa ng estado para sa interes ng komunidad) at mga pribadong pagkakasala (mga aksyon na ang pag-uusig ay iniwan sa mga pribadong indibidwal). Sa Imperyo, halos lahat ng mga pagkakasala ay nagkaroon ng pampublikong dimensyon, at ang mapanupil na aktibidad ay nakatuon sa mga lupong itinalaga ng emperador.
Noong Gitnang Panahon, ang pagkakawatak-watak ng kapangyarihang pampulitika at ang mga pagsalakay ng mga barbaro ay humantong sa pinaghalong mga kaugaliang Aleman, mga labi ng batas Romano, at, higit sa lahat, ang napakalaking impluwensya ng batas kanon , na nauugnay sa Simbahan. Ang krimen at kasalanan ay madalas na pinaghalo, lumitaw ang mga pamamaraan ng pagsisiyasat, at ang mga institusyon tulad ng karapatan sa pagpapakupkop at ang ideya na ang subhetibong elemento (intensyon) na mahalaga sa pag-uugnay ng responsibilidad ay pinagtibay.
Ang mga tekstong tulad ng Siete Partidas ni Alfonso X o ang Constitutio Criminalis Carolina ni Charles V ay umaasa sa isang mas kontroladong konsepto ng parusa ng estado , na tiyak na nagtatatag ng pampublikong katangian ng kriminal na pag-uusig at nagpapatibay sa ideya ng parusa bilang pananakot at pagbabayad-sala. Gayunpaman, nanatiling napakahigpit ng mga parusa: pagsunog sa tulos, pagpuputol-putol ng mga bahagi ng katawan, paglilibing nang buhay, pagpapahirap, atbp.
Dumating ang malaking pagbabago sa pagiging makatao kasabay ng Enlightenment . Ang akda ni Cesare Beccaria na * On Crimes and Punishments* (1764) ay isang tunay na intelektuwal na lindol: pinuna nito ang tortyur, ang walang pinipiling parusang kamatayan, ang arbitraryong panghukuman, at ang kakulangan ng proporsyonalidad, at ipinagtanggol ang pangangailangan para sa malinaw na mga batas, katamtaman ngunit tiyak na mga parusa, at isang makatuwirang proseso na ginagabayan ng ebidensya. Mula rito, nabuo ang tinatawag na liberal na batas kriminal, batay sa legalidad, pagkakapantay-pantay sa harap ng batas, ang limitasyon ng mga parusa, at ang ideya ng pag-iwas sa halip na paghihiganti.
Noong ika-19 na siglo, kasabay ng tradisyong liberal na kinakatawan ng mga may-akda tulad nina Carmignani at Francesco Carrara , lumitaw ang positivismong penal, na naglipat ng pokus mula sa krimen bilang isang legal na katotohanan patungo sa kriminal bilang isang natural at panlipunang penomeno. Binanggit ni Lombroso ang tungkol sa "ipinanganak na kriminal," iniugnay ni Ferri ang panganib sa pagtrato nang may parusa, at iminungkahi ni Garofalo ang ideya ng "natural na krimen" na nakatali sa mga pangunahing damdamin ng awa at hustisya.
Isang kritikal na reaksyon ang agad na lumitaw laban sa mga kalabisan ng positivismo, na may tendensiyang isakripisyo ang mga indibidwal na karapatan sa ngalan ng pagsugpo sa krimen. Ito ang nagbigay-daan sa mga bagong paaralan ng kaisipan tulad ng neo-Kantianismo , na iginiit ang pangangailangang makilala ang pagkakaiba sa pagitan ng mga natural na agham at mga agham ng kultura (kabilang ang batas), at ang finalismo ni Hans Welzel , na muling nag-organisa ng teorya ng krimen batay sa pangunahing layunin ng pagkilos ng tao at nabawi ang mga elemento ng natural na batas sa isang naglilimitang kahulugan: hindi lahat ng tinatawag na batas ay nararapat sa pangalang iyon kung nilalabag nito ang pangunahing istruktura ng tao.
Krimen, teorya ng krimen, at sistema ng mga kategorya
Sa legal na termino, ang krimen ay anumang pag-uugali ng tao —aksyon o pagkukulang—na inilarawan sa batas kriminal na nakakapinsala o nagsasapanganib sa isang legal na protektadong interes, labag sa batas (salungat sa sistemang legal), may kasalanan (maiuugnay sa nagkasala), at maaaring parusahan ng parusa o, kung naaangkop, isang hakbang sa seguridad. Ang kahulugang ito ay resulta ng isang mahabang proseso ng legal na teorya, pangunahin na sa loob ng batas kriminal ng Alemanya.
Upang mailapat ang batas kriminal sa isang partikular na kaso, binuo ng mga iskolar ng batas ang kilalang teorya ng krimen , isang patong-patong na sistema ng pagsusuri na nagbibigay-daan para sa sunud-sunod na pagtukoy kung ang isang kilos ay nararapat sa legal na klasipikasyon bilang isang krimen. Ito ay isang metodolohikal na kasangkapan, hindi isang positibong batas, ngunit ito ay pinagtibay ng karamihan sa mga legal na sistema ng tradisyon ng batas sibil.
Ang unang hakbang ay ang pag-uugali , na maaaring binubuo ng paggawa ng isang bagay o hindi paggawa ng isang bagay kapag may legal na obligasyon na kumilos (komisyon sa pamamagitan ng pagkukulang). Tanging ang mga kilos na maaaring maiugnay sa kagustuhan ng tao, kahit man lang sa pamamagitan ng kapabayaan, ang maaaring magsilbing batayan para sa kriminal na pananagutan.
Ang ikalawang hakbang ay ang tipikalidad : ang pag-uugali ay dapat na akma sa paglalarawang ibinigay ng isang partikular na kriminal na pagkakasala (halimbawa, pagpatay sa ibang tao, pag-angkin ng ari-arian ng ibang tao, pagdudulot ng pinsala sa computer). Kung ang pag-uugali ay hindi akma sa anumang kahulugan, ito ay magiging hindi tipikal at, samakatuwid, hindi mapaparusahan sa ilalim ng batas kriminal.
Pangatlo, sinusuri ang pagiging labag sa batas , ibig sabihin, kung ang karaniwang pag-uugali ay talagang salungat sa sistemang legal o kung mayroong ilang dahilan ng pagbibigay-katwiran (lehitimong depensa, estado ng pangangailangan, lehitimong paggamit ng isang karapatan, pagtupad sa isang tungkulin) na nagpapahintulot dito sa kabila ng pagiging angkop sa uri.
Ang ikaapat na elemento ay ang pagiging may kasalanan . Dito, sinusuri kung natutugunan ng nagkasala ang mga personal na kondisyon para mapapanagot sa ginawa: kapasidad para sa pagiging may kasalanan (halimbawa, na hindi sila apektado ng isang malubhang sakit sa pag-iisip na pumipigil sa kanila na maunawaan), kaalaman sa pagiging labag sa batas ng kilos, at ang kakayahang kumilos nang naaayon sa batas. Sinusuri rin ang partikular na anyo ng pagiging may kasalanan: intensyon o kapabayaan.
Panghuli, napapatunayan ang kakayahang parusahan ; ibig sabihin, kung mayroong anumang mga batayan na nagbubukod sa parusa (batas ng mga limitasyon, amnestiya, mga dahilan ng pagpapawalang-sala) at kung ang mambabatas ay talagang nagbigay ng parusa para sa ganitong uri ng pag-uugali. Kapag ang lahat ng mga elementong ito ay sama-samang naroroon, saka lamang masasabing tayo ay nakikitungo sa isang ganap na krimen.
Bukod sa mga krimen, kinikilala rin ng ilang sistemang legal ang mga misdemeanor o paglabag , mga hindi gaanong seryosong pagkakasala na, habang may parehong pangunahing istruktura ng mga elemento ng isang krimen, pagiging labag sa batas, at pagiging may kasalanan, ay pinaparusahan ng mas magaan na parusa at napapailalim sa medyo mas nababaluktot na regulasyon, halimbawa, sa pamamagitan ng mga bukas na probisyon o pinasimpleng mga pamamaraan. Ang isang napakakaraniwang halimbawa ay ang mga paglabag sa trapiko.
Intensyon, kapabayaan at pag-uuri ng mga krimen
Isa sa mga pangunahing klasipikasyon sa batas kriminal ang pagkakaiba sa pagitan ng mga intensyonal na krimen at mga pabaya o walang ingat na krimen . Ang pagkakaiba ay mahalagang nakasalalay sa saloobin ng paksa tungo sa ipinagbabawal na resulta at sa antas ng kaalaman at layunin kung saan sila kumikilos.
Sa isang intensyonal na krimen , ang tao ay kumikilos nang alam na ang kanilang kilos ay ipinagbabawal at balak itong isagawa. Maaari nilang direktang ituloy ang resulta (direktang intensyon), hindi ito hanapin bilang isang layunin ngunit tanggapin na tiyak na mangyayari ito (intensyon ng mga kinakailangang kahihinatnan), o, kahit na seryosong nakikita ang posibilidad ng resultang iyon, magpasya na ipagpatuloy ang kanilang aksyon, na inako ang panganib (walang ingat na intensyon).
Sa isang pabaya na krimen , sa kabilang banda, ang biktima ay hindi nagnanais na magdulot ng mapaminsalang resulta, ngunit nangyayari ito dahil kumilos sila nang pabaya, nilabag ang obhetibong tungkulin ng pangangalaga na kinakailangan sa partikular na sitwasyon. Maaari itong dahil sa matinding kapabayaan (sinasadya o hindi namamalayan), kawalang-ingat, propesyonal na kawalan ng kakayahan, o pagkabigong sumunod sa mga partikular na pamantayan ng pangangalaga.
Ang praktikal na bunga ng pagkakaibang ito ay ang mga sinasadyang krimen ay karaniwang pinaparusahan ng mas mabibigat na parusa kaysa sa mga hindi sinasadya, dahil mas malaki ang pananagutan kapag kusang-loob na nagpasya ang isang tao na gumawa ng isang kriminal na gawain. Ang tumpak na pag-unawa kung ang isang gawain ay sinasadya o hindi sinasadya ay kadalasang mahalaga sa pagtukoy ng hatol.
Bukod sa pagkakaibang ito, ang mga krimen ay maaaring uriin ayon sa kanilang kalubhaan (seryoso, hindi gaanong seryoso at menor de edad), ayon sa protektadong legal na interes (mga krimen laban sa buhay, pisikal na integridad, kalayaan, ari-arian, karangalan, Administrasyon, kaayusang pampubliko, pananalapi ng publiko, atbp.) o ayon sa anyo ng pag-atake (mga krimen ng simpleng aktibidad, resulta, abstrakto o konkretong panganib, bukod sa iba pang pamantayan).
Mga yugto ng pagpapatupad: ang iter criminis
Inilalarawan ng iter criminis ang landas ng isang krimen , ang prosesong nagmumula sa unang ideya hanggang sa pagkumpleto nito o, kung naaangkop, sa tangkang paggawa nito. Hindi lahat ng hakbang ay may parusa, ngunit ang pag-unawa sa mga ito ay nagbibigay-daan sa atin na malaman kung kailan nakikialam ang batas kriminal.
Sa paunang yugto, maaaring may mga kilos ng panloob na determinasyon (pag-iisip lamang na gawin ang krimen) na, sa kanilang sarili, ay hindi mapaparusahan. Kalaunan, maaaring lumitaw ang mga kilos ng panghihikayat (pag-anyaya sa iba na gumawa ng krimen) o pagsasabwatan (isang kasunduan sa pagitan ng ilang tao na gumawa ng krimen), na pinaparusahan lamang nang hiwalay sa ilang partikular na kaso.
Kapag nagsimula na ang pagpapatupad ng isang krimen , ang pag-uugali ay maaaring umabot sa iba't ibang yugto. Nangyayari ang isang pagtatangka kapag ang paksa ay nagsisimulang magsagawa ng mga kilos na obhetibong naglalayong ganapin ang krimen, ngunit hindi ito natutupad dahil sa mga kadahilanang wala sa kanilang kontrol. Nangyayari ang pagkadismaya kapag ang lahat ng mga kilos ng pagpapatupad ay naisagawa na, ngunit ang resulta ay hindi natutupad, dahil din sa mga pangyayaring hiwalay sa nagkasala.
Panghuli, ang isang krimen ay itinuturing na kumpleto kapag ang lahat ng elementong itinakda sa batas kriminal ay naroroon, maging ito man ay isang krimen ng simpleng aktibidad (sapat na ang pagsasagawa lamang ng aksyon) o isang krimen ng resulta (dapat mangyari ang isang panlabas na epekto, tulad ng kamatayan sa pagpatay). Karaniwang tinutukoy ng batas ang parusa ayon sa kung ito ay isang pagtatangka, isang bigong krimen, o isang nakumpletong krimen, na palaging pinapanatili ang prinsipyo ng proporsyonalidad.
Mga parusa, mga hakbang sa seguridad at mga teorya tungkol sa kanilang layunin
Ang pangunahing tugon sa krimen ay parusa , na nauunawaan bilang paghihigpit sa mga personal na karapatan, na itinatag ng batas at inilalapat ng isang hudisyal na katawan pagkatapos ng angkop na proseso, sa mga napatunayang nagkasala ng isang krimen. Maaari itong nasa anyo ng pagkabilanggo, multa, diskwalipikasyon, pagkawala ng ilang mga karapatan, o, sa ibang mga sistema, serbisyo sa komunidad, bukod sa iba pang mga opsyon.
Kasama ng mga parusa, ang sistemang legal ay nagtatadhana ng tinatawag na mga hakbang pangseguridad , na idinisenyo para sa mga kaso kung saan ang mahigpit na parusa ay hindi naaangkop, lalo na kapag ang nagkasala ay dumaranas ng malubhang kapansanan sa kanilang kakayahang maunawaan ang kanilang pagkakasala (halimbawa, mga malubhang sakit sa pag-iisip). Ang kanilang batayan ay hindi na gaanong pagkakasala kundi pagiging mapanganib, at kadalasan ay kinabibilangan ito ng paggamot, edukasyon, pagkulong, o detensyon bago ang paglilitis.
Ayon sa kanilang layunin, ang mga hakbang na ito ay inuuri bilang therapeutic (paghahanap ng lunas o pagpapabuti ng paksa), educational (nakatuon sa muling edukasyon, karaniwan sa juvenile justice) at assurance (paghahangad na neutralisahin ang mga panganib sa pamamagitan ng pansamantalang paghihiwalay ng indibidwal mula sa panlipunang kapaligiran, tulad ng nangyayari sa ilang mga internment).
Sa loob ng maraming siglo, ang sukdulang layunin ng parusa ay pinagdedebatihan. Ang mga teoryang absolute at retributive ay nagpapanatili na ang parusa ay makatwiran sa sarili nito bilang kabayaran para sa pinsalang dulot: ang isang tao ay pinarurusahan dahil sa isang krimen na nagawa, hindi upang makamit ang isang layunin sa hinaharap. Ang mga may-akda tulad nina Kant at Hegel, na may iba't ibang mga nuances, ay nakikita ang parusa bilang isang kinakailangan ng hustisya o isang pagpapanumbalik ng isang nilabag na karapatan.
Ang mga teoryang relatibo o pang-iwas ay nauunawaan ang parusa bilang isang instrumento na naglalayong pigilan ang mga krimen sa hinaharap. Sa antas ng pangkalahatang pag-iwas, ang parusang ipinapataw sa isang indibidwal ay nagsisilbing halimbawa at hadlang sa iba pang bahagi ng lipunan, na lalong nagpapatibay sa bisa ng batas. Sa antas ng espesyal na pag-iwas, ang parusa ay naglalayong itama, muling pakikisalamuha, o kahit man lang i-neutralize ang nagkasala, na binabawasan ang kanilang panganib sa hinaharap.
Sinusubukan ng tinatawag na mga teoryang halo-halo o unyon na pagsamahin ang parehong pananaw: ang parusa ay maaari lamang ipataw kung ito ay paghihiganti na proporsyonal sa pagkakasala, ngunit sa loob ng mga limitasyong iyon ay dapat itong organisahin sa paraang nakakatulong sa pag-iwas sa krimen, sa pangangalaga ng mga legal na interes at sa muling pagsasama-sama ng taong nahatulan.
Sa kontemporaryong pagsasagawa, kinikilala ng karamihan sa mga sistemang penal ang maraming layunin: simbolikong paghihiganti para sa nagawang pagkakamali, proteksyon ng lipunan, muling edukasyon at muling pagsasama ng taong nahatulan, simbolikong o materyal na pagbabayad-pinsala para sa pinsala, at muling pagpapatibay ng tiwala ng publiko sa legal na kaayusan.
Mga larangan ng aplikasyon at kasalukuyang mga hamon ng batas kriminal
Malawak ang saklaw ng batas kriminal. Saklaw nito ang lahat mula sa mga klasikong krimen (pagpatay sa kapwa, pananakit, pagnanakaw, sekswal na pananakit) hanggang sa mga kumplikadong penomeno tulad ng pagbebenta ng droga, money laundering, korapsyon, mga krimen laban sa kaban ng bayan, pandaraya sa buwis, at mga pagkakasalang may kaugnayan sa organisadong krimen.
Sa loob ng balangkas na ito, ang batas kriminal na pang-ekonomiya ay partikular na may kaugnayan , na tumatalakay sa mga ilegal na gawain sa sektor ng negosyo at pananalapi: mga kumplikadong panloloko, pandaraya sa accounting, mga krimen sa korporasyon, money laundering, pampubliko at pribadong katiwalian, at mga pagkakasalang antitrust. Namumukod-tangi rin ang internasyonal na batas kriminal , na nakatuon sa mga krimen na nakakagulat sa internasyonal na komunidad, tulad ng genocide, mga krimen sa digmaan, at mga krimen laban sa sangkatauhan, na ang pag-uusig ay bahagyang isinasagawa sa pamamagitan ng International Criminal Court.
Ang isa pang partikular na larangan ay ang batas kriminal ng mga kabataan , na nag-aalok ng magkakaibang pagtrato sa mga menor de edad na nakagawa ng mga krimen, na nagbibigay-diin sa edukasyon, reintegrasyon, at mga hakbang na sosyo-edukasyonal sa halip na basta pag-aalis ng kalayaan. Bagama't nananatiling penal ang pangunahing istruktura, ang mga layunin at pamamaraan ay lubhang naiiba sa sistema ng mga nasa hustong gulang.
Ang prosesong kriminal, sa bahagi nito, ay nagtatatag ng lahat ng garantiyang pamamaraan na kinakailangan upang matiyak na ang pagpapataw ng mga sentensya o mga hakbang sa seguridad ay isinasagawa na may paggalang sa mga karapatan ng mga iniimbestigahan o inakusahan. Kabilang sa mga garantiyang ito ang pagpapalagay ng kawalang-kasalanan, ang karapatan sa isang pampublikong paglilitis nang walang labis na pagkaantala, legal na tagapayo, pagkakapantay-pantay ng armas sa pagitan ng pag-uusig at depensa, at ang posibilidad ng pag-apela sa mga desisyon ng hukuman.
Ang batas kriminal ay kasalukuyang nahaharap sa napakalaking hamon: ang paglawak ng cybercrime at mga pagkakasalang nagawa gamit ang mga bagong teknolohiya, ang transnasyonal na dimensyon ng organisadong krimen, pandaigdigang terorismo, karahasan batay sa kasarian, sopistikadong krimen sa ekonomiya, at, kamakailan lamang, ang mga etikal at legal na dilemma na nauugnay sa artipisyal na katalinuhan at ang automation ng mga desisyon. Ang lahat ng ito ay nangangailangan ng patuloy na muling pagtatasa ng mga pagkakasalang kriminal, mga estratehiya sa pagsisiyasat, at ang mga limitasyon ng kapangyarihang magparusa.
Sa kontekstong ito, ang papel ng abogado sa depensang kriminal ay nagiging lalong mahalaga. Ang propesyonal na ito ay tumutulong sa indibidwal mula sa paunang imbestigasyon ng pulisya, kabilang ang mga bagay tulad ng mga rekord kriminal ; nagdidisenyo ng estratehiya sa depensa o pag-uusig; tinitiyak na ang mga pananggalang na pamamaraan ay iginagalang; at isinasalin ang masalimuot na makinarya ng prosesong kriminal sa madaling maunawaang wika, maging ito ay isang simpleng paglilitis para sa isang menor de edad na pagkakasala o isang malaking kaso na kinasasangkutan ng katiwalian o money laundering.
Ang batas kriminal ay nagpapahayag ng isang sopistikadong balangkas ng mga patakaran, prinsipyo, institusyon, at kasanayan na naghahangad ng maselang balanse: upang epektibong protektahan ang lipunan laban sa mga pinakamalubhang anyo ng paglihis nang hindi isinasakripisyo, sa proseso, ang mga kalayaan at karapatan na nagpapakilala sa isang tunay na tuntunin ng batas.
