- Ang kasalukuyang pormasyon ng pagkapari ay dapat magsama ng isang malinaw na teolohikal na pagkakakilanlan, kapanahunan ng tao, at isang malalim na panloob na buhay upang tumugon sa nagbabagong konteksto ng kultura.
- Ang kalungkutan, kahinaan, at katigasan ay mga seryosong panganib ng ministeryo, na kinakaharap sa pamamagitan ng tunay na kapatiran ng mga pari, espirituwal na pag-aaruga, at mahalagang pangangalaga sa tao.
- Ang mga seminar ay isinasagawa upang repasuhin ang mga mabubuting istruktura at proseso sa isang komunidad, sinodo, at susi ng misyonero, na kinasasangkutan ng lahat ng dimensyon: pantao, ispiritwal, intelektwal, at pastoral.
Ang paghubog ng pagkapari sa mundo ngayon ay nakararanas ng isang sandali na kapwa kapanapanabik at masalimuot. Ang Simbahan ay naglalayag sa pagitan ng katapatan sa pagkakakilanlan ng pari at ng pangangailangang tumugon nang malikhain sa mga pagbabagong kultural, panlipunan, at espirituwal na nakakaapekto sa mga bagong henerasyon at sa bayan ng Diyos. Hindi na sapat ang basta pag-uulit lamang ng mga modelo mula sa mga nakaraang dekada: nagbago na ang konteksto, nagbago na ang mga seminarista, at gayundin ang paraan ng pamumuhay ayon sa pananampalataya.
Kasabay nito, ang mga dokumento ng Magisterium, ang mga karanasan ng mga seminar, kumperensya, at mga lekturang teolohikal , pati na rin ang mga repleksyon ng mga pastor at eksperto, ay nagtatagpo sa isang mahalagang ideya: ngayon ay kailangan natin ng mga paring malalim na nakaugnay kay Kristo, ngunit napaka-tao rin, madaling lapitan, may kakayahang isabuhay ang isang kapatiran ng mga pari at samahan ang mga sugat at paghahanap ng ating panahon. Mula sa pananaw na ito, mauunawaan natin ang kasalukuyang mga hamon sa paghubog ng pagiging pari.
1. Ang Kalikasan ng Pagkapari ng mga Ministro at ang Pagkakakilanlan Nito Ngayon
Ang pinagbabatayan ng lahat ng pagninilay sa pagbuo ay ang tanong tungkol sa kalikasan ng pagkapari ng mga ministro . Ang Dekreto Presbyterorum ordinis ng Ikalawang Konsilyo ng Vaticano ay wastong tinawag na "Magna Carta" ng kontemporaryong pagkapari, dahil ipinapaalala nito sa atin na ang pari ay ipinanganak mula sa paghirang ni Kristo, "na siyang pinabanal ng Ama at isinugo sa mundo" (cf. Jn 10:36), at nakikibahagi sa kanyang pagkatao at misyon sa Simbahan.
Ayon sa pananaw na ito, ang pari ay hindi lamang isang relihiyosong tagapaglingkod o isang sosyokultural na tagapagpadaloy, kundi isang taong sakramental na nakaayon kay Kristo na Pari, Guro, at Pastol. Sa pamamagitan ng ordinasyon, ang Banal na Espiritu ay naglilimbag ng isang di-mabuburang katangian na nagbibigay-daan sa pari na kumilos "sa katauhan ni Kristo na Ulo" sa paglilingkod sa Bayan ng Diyos. Ang konpigurasyong ito ay may ontolohikal at sumasaklaw sa lahat ng saklaw : sumasaklaw ito sa buong pag-iral ng ministro, hindi lamang sa mga nakahiwalay na gawain.
Kaya naman, ang kasalukuyang hamon ay nakasalalay sa bawat kandidato at bawat pari na namumuhay nang may malalim na pagkaunawa sa pagkakakilanlan : ang pagkaalam sa kanilang sarili na pinili, inilaan, at isinugo ng Panginoon, hindi para sa kanilang sarili, kundi upang maging malinaw ang Kanyang presensya sa mga kalalakihan at kababaihan ngayon. Mula lamang sa panloob na katiyakang ito posible na maisagawa ang ministeryo nang may kagalakan, tiyaga, at katahimikan, iniiwasan ang panghihina ng loob, isang gumaganang pag-iisip lamang, o ang tukso na makita ang kanilang sarili bilang mga propesyonal lamang ng sagrado.
Ang teolohikong pagkakakilanlang ito ay may mga konkretong bunga: ang panawagan para sa ganap na pagtatalaga sa misyon at isang mapagpakumbabang pagsunod sa kalooban ng Diyos, na isinasabuhay sa pagsunod sa simbahan at pastoral na pag-ibig. Ang pari ay isang "embahador," "ministro," isang malaya at responsableng "instrumento"—ngunit gayunpaman ay isang instrumento—na nagpapahintulot sa kanyang sarili na magabayan ni Kristo upang maglingkod sa kawan at sa buong sangkatauhan.
2. Isang bagong panahon at isang napaka-espesipikong uri ng pari
Ang mga nagninilay-nilay sa bokasyon ngayon ay nagbibigay-diin sa nakatagong kagandahan ng pagkapari : kapag ang isang tunay na tawag ay nagtatagpo ng isang bukas na puso, isang "poliponya" ng mga espirituwal at makataong karanasan ang lumilitaw, na pinupuno ang isa ng pasasalamat. Ang bayan ng Diyos ay patuloy na nangangailangan ng mga pari na isang kapani-paniwalang tanda ng presensya ng Diyos sa gitna ng mga krisis, pagkapagod, at mga paghahanap ng ating lipunan.
Bawat panahon ay nagkaroon ng mga paring naitaas at natanggap nito, at ang ating panahon ay nangangailangan ng isang napaka-espesipikong katangian: mga tao ng Diyos na, kasabay nito, ay lubos na makatao at sensitibo . Binibigyang-diin ang pangangailangan para sa mga paring naglalakbay at kasama, na nagmumungkahi sa halip na nagpapataw, na nagbibigay-liwanag nang walang dogmatismo, na matiyagang nakikinig, at nakakaalam kung paano kumonekta sa mga tunay na alalahanin ng mga tao.
Sa kontekstong ito, lumilitaw ang ilang mahahalagang katangian ng pari na hinihiling ng Simbahan at ng mundo ngayon: mga ministrong tunay na marunong makinig sa isang kapaligirang puno ng mga walang kabuluhang salita at ingay, kung saan ang wika ay kadalasang nagiging isang kalakal at kasangkapan para sa pag-aanunsyo. Ang pari ay tinatawag upang pangalagaan ang espirituwal na bigat ng Salita, upang matiyak na hindi nito mawawala ang kapangyarihang magbago nito.
Hinihimok din silang huwag manatiling nakakulong sa mga anyo, ritwal, at pormalidad na hiwalay sa buhay, kundi pumunta sa "mga sulok ng pagdurusa ng tao": ang mga paligid kung saan lumalaganap ang kawalan ng katarungan, kakulangan ng mga pagkakataon, at pagbubukod. Kailangan ang mga pari na naglalakad sa mga lansangan, na umaabot sa mga nasa laylayan ng lipunang konsyumer, sa mga nasusuklaman na walang nakakakita.
Kasabay nito, ang pagkapari ay inilalarawan bilang isang ministeryong "Samaritano": mga pastor na hindi nagtatalo ng pagsamba at buhay laban sa isa't isa, bagkus ay dinadala ang buhay sa pagsamba at ginagawang pinagmumulan ng awa at kapatawaran ang pagsamba . Sa halip na kumilos bilang mga hukom, dapat silang mag-alok ng mga espasyo para sa pakikipagtagpo, nakapagpapagaling na diyalogo, at pagkakasundo sa loob ng kanilang sarili at ng kanilang mga komunidad.
Ang isa pang pangunahing katangian ay ang pagkakahawig sa Mabuting Pastol . Mahalagang balikan nang paulit-ulit ang Awit 23, upang hayaan ang sarili na mapangalagaan at masuportahan ni Kristong Pastol hanggang sa tunay na masabi ng isa na ang isa ay nabubuhay lamang para sa Kanya at para sa mga tupa. Mula sa tagsibol na ito, ang mga pari ay handang ibigay ang kanilang sarili nang walang pag-aalinlangan, upang gugulin ang kanilang buhay para sa iba.
Hindi rin gaanong mahalaga ang dimensyon ng kahinahunan at pagkabukas-palad. Kailangan ang mga paring mahinhin, walang pakialam sa sarili, at mahirap , na nakakaalam na ang kanilang tunay na kayamanan ay nasa Panginoon at sa mga mahihirap na pumupunta sa parokya. Dapat silang maging mga lalaking nakatuon sa pamilya at madaling lapitan na tumalikod sa mga awtoritaryan na istilo at hindi nagtatangkang magpataw ng mga modelo ng buhay Kristiyano nang walang kalayaan at pakikilahok ng lahat.
3. Dimensyong pantao at panloob na buhay: dalawang hindi mapaghihiwalay na haligi
Sumasang-ayon ang mga kasalukuyang pagsusuri na ang edukasyon ay dapat magbigay ng espesyal na atensyon sa parehong dimensyong pantao at sa espirituwal na buhay ng magiging pari. Walang kapanahunang pangministeryo kung walang kapanahunang emosyonal, sikolohikal, at relasyonal, ni walang apostolikong bunga kung walang masaganang panloob na buhay, na pinapalusog ng panalangin, pagmumuni-muni, at katahimikan.
Ang kahalagahan ng pagkakaroon ng isang pari ng matibay na panloob na buhay , na pinapakain ng Salita ng Diyos, ng Eukaristiya, ng liturhiya at ng mga sakramento, gayundin ng mga sandali ng personal na panalangin, pagmumuni-muni, at pagsamba, ay binibigyang-diin. Ang imahe ng isang taong "naninirahan sa Salita at ginagawang kanya ito" ay angkop na nagbubuod sa saloobing ito ng pagtitiwala sa pagtalikod sa Diyos, na kinakailangan upang mapanatili ang mga hinihingi ng ministeryo.
Kasabay nito, hinihingi ang malinaw na pangako sa pagiging malapit sa mga mahihirap . Tinatawagan ang mga pari na ituring ang mga mahihirap bilang isa sa kanilang pinakadakilang kayamanan, upang bigyan sila ng ginhawa, tulong, at pag-asa. Ang konkretong pagiging malapit na ito, na isinasalin sa mga gawa ng kawanggawa at katarungan, ay pumipigil sa pagkahulog sa isang malayong klerikalismo at isang konseptwal lamang na pananampalataya.
Isa pang kasalukuyang hamon ay ang paglayo sa pagpapasikat at mga palamuti — ibig sabihin, mula sa mga palamuti ng panahon kung kailan ang prestihiyo ay inihahalintulad sa panlabas na karangyaan. Sa kasalukuyan, itinuturing na apurahan ang hindi pagtatago sa likod ng mga panlabas na anyo upang itago ang kakulangan ng diwa. Ang kredibilidad ng ministeryo ay hindi nakasalalay sa pagpapasikat, kundi sa pagiging tunay at pagkakatugma sa Ebanghelyo.
Panghuli, ang pigura ng "declericalized" na pari ay lubos na pinahahalagahan: isang taong hindi pangunahing naghahangad ng kapangyarihan o awtoridad , kundi ng taos-pusong paglilingkod sa komunidad. Ipinahihiwatig nito ang pagpili ng isang mapagpakumbaba, participatory na istilo ng pamumuno na naghihikayat sa halip na nagpapataw, na nagtatayo ng mga bukas na komunidad, iniiwasan ang mga sarado at eksklusibong mga pangkat. Inaanyayahan din tayo ng kasalukuyang proseso ng sinodal na tugunan ang mga sensitibong isyu (tulad ng selibasiya, ang papel ng kababaihan, at ang pagtanggap sa mga magkaparehong kasarian) nang may realismo at pag-unawa, mga isyung humahamon sa pagbuo at pagsasagawa ng ministeryo.
4. Kalungkutan, kahinaan at ang pangangailangan para sa kapatiran ng mga pari
Isa sa mga pangunahing isyung tinatalakay ngayon ay ang kalungkutan ng pari . Hindi lamang ito tungkol sa functional loneness (maraming trabaho, kakaunting taong makakasama sa pasanin), kundi kadalasan ay isang emosyonal at eksistensyal na kalungkutan na nag-iiwan ng kawalan na mahirap dalhin. May mga kaso ng mga pari sa parokya na, nang ipahayag ang kanilang pagbibitiw, ay binuod ang kanilang sakit sa isang makapangyarihang parirala: "Iniwan nila akong mag-isa, at ito ang nagpawalang-bisa sa akin."
Seryoso ang tanong na bumabangon: May kasama ba ang paring ito na mapagbabahaginan ng kanyang mga nararamdaman? Nakahanap na ba siya ng isang malapit na grupo ng mga tao na nakikinig at sumusuporta sa kanya? Nakalikha na ba tayo ng mga istruktura at kapaligiran kung saan maaaring magtapat ang isang pari sa iba nang walang takot, humingi ng tulong, at kilalanin ang kanyang mga limitasyon nang hindi nadarama ang paghusga? Kapag nabigo ang mga network na ito, tumataas ang panganib ng matinding panghihina ng loob, padalus-dalos na mga desisyon, at maging ang pag-alis sa ministeryo.
Sa kontekstong ito, namumukod-tangi ang halimbawa ni Timoteo mula sa Bibliya. Ang batang obispong ito, matapos humiwalay kay Pablo, ay nakaranas ng magkahalong kalungkutan, pakiramdam ng kakulangan, at espirituwal na kapabayaan . Ang kanyang kabataan ay nagpaparamdam sa kanya na hindi handa; ang pagkapagod ay nagtulak sa kanya na pabayaan ang panalangin at pagbabasa ng Banal na Kasulatan; ang pasanin ng pastoral na wala ang pagiging malapit ng kanyang guro ay mabigat sa kanya. Sumulat si Pablo sa kanya upang hikayatin siyang "muling pag-alabin ang kaloob" na kanyang natanggap, na ipinapaalala sa kanya na ang apoy ng kanyang karisma ay hindi namamatay, kundi natatakpan ng abo ng pagkapagod, pagkadismaya, at ng kanyang sariling mga kahinaan.
Ang imaheng ito ng "nakatagong apoy" ay nagbibigay-liwanag sa maraming kasalukuyang sitwasyon: mga pari na nakakaramdam ng pagkabara ng kanilang edad (dahil man sila ay masyadong bata o dahil pakiramdam nila ay matanda na sila), dahil sa mga problema sa kalusugan, dahil sa mga limitasyong sikolohikal, dahil sa kawalan ng nakikitang mga resulta sa kanilang ministeryo. Minsan ay hindi napapansin ng mga tao ng Diyos ang mga sugat na ito, ngunit tahimik na dinadala ng pari ang mga ito, nang hindi nakakahanap ng sapat na suporta.
Mula sa pananaw na ito, binibigyang-diin na ang kapatiran ng mga pari ay hindi isang palamuti, ni isang uri ng opsyonal na luho, kundi isang tunay na "teolohikal na espasyo." Hindi ito ipinanganak ng laman at dugo, kundi ng kaloob na natanggap sa ordinasyon: tayo ay magkakapatid hindi dahil pinili natin ang isa't isa, kundi dahil tayo ay tinawag at isinaayos kay Kristo nang sama-sama. Samakatuwid, ang kapatiran ay bahagi ng mismong pagkakakilanlan ng pari: kung walang pagiging kabilang sa isang katawan, walang malusog na sikolohikal o espirituwal na pagkakakilanlan.
Ang mga taong nagbubukod sa kanilang sarili mula sa presbiteryo ay nakararanas ng marupok at mababaw na relasyon sa kanilang mga kapatid, na sa huli ay nagpapakita ng matinding indibidwalismo, kahirapan sa pakikipagtulungan, at tendensiyang lumayo sa kanilang sarili. Kapag nawala ang pakiramdam ng pagiging kabilang, may panganib na magkaroon ng pag-asa sa mga tunggalian, mga abstraktong ideya, maliliit na bulsa ng personal na kapangyarihan, o mga hindi makatotohanang proyekto. Ito ang nagpapasiklab ng bulung-bulungan, tsismis, pagiging biktima, at baog na nostalgia.
Sa kabaligtaran, kapag ang pagkakaibigan, pang-araw-araw na pagbabahagi, at taos-pusong komunikasyon ay nalilinang, ang buhay-pari ay nagiging mas kaaya-aya. Ang mga paring nagiging kanlungan para sa kanilang mga kapatid ay lubos na pinahahalagahan: mga open house, napapanahong mga pagbisita, presensya sa mga sandali ng sakit o kalungkutan, mga konkreto at walang pag-iimbot na kilos ng pagmamahal na wala "sa kontrata." Ito ang mga detalye na, bagama't tila maliit, ay nagpapanatili sa bokasyon sa pinakamahihirap na panahon.
5. Kahinaan, pag-alalay at personal na pangangalaga
Ang isa pang mahalagang aspeto ng mga hamon sa pagbuo ngayon ay ang pagtanggap sa kahinaan . Sa maraming konteksto ng simbahan, ang kahinaan ay nakikita bilang isang uri ng sumpa na dapat itago o alisin. Gayunpaman, lalong nagiging malinaw na ang kahinaan, kapag tunay na tinanggap, ay isa sa mga pribilehiyong daluyan ng biyaya ng Diyos.
Ang ekspresyong " sugatang manggagamot ," na inspirasyon ni Henri Nouwen, ay naging popular : ang pari na, malayo sa pagtanggi sa kanyang sariling mga sugat, ay isinasama ang mga ito at hinahayaan ang Diyos na kumilos sa pamamagitan ng mga ito, tulad ng Ipinako sa Krus na nagliligtas nang tumpak sa pamamagitan ng kanyang mga sugat. Ang pangitaing ito ay bumabasag sa mahigpit na mga idealisasyon ng kabanalan at pagiging perpekto, at nagpapahintulot para sa mas tunay na mga ugnayan, na minarkahan ng awa at habag.
Kaugnay nito, binibigyang-diin na ang kahinaan ay dapat maging isang malinaw na tema kapwa sa panimulang paghubog (sa seminaryo) at sa patuloy na paghubog. Mahalagang gamitin ang mga kontribusyon ng mga agham pantao (sikolohiya, saykayatrya, therapeutic accompaniment) upang matulungan ang mga kandidato at pari na makilala ang kanilang sarili, pamahalaan ang kanilang mga limitasyon, at lumago sa panloob na kalayaan.
Isang klasikong kasangkapan, na mas kailangan ngayon kaysa dati, ay ang personal na espirituwal na pagsama . Ang pagkakaroon ng isang taong matalino at mapagkakatiwalaan na makakasama sa muling pagsusuri ng paglalakbay sa pananampalataya ng isang tao at pag-unawa sa mga udyok ng puso ay nagiging mahalaga sa panahon ng krisis o pagkalito. Hindi lamang ito isang pang-emerhensiyang mapagkukunan, kundi isang ordinaryong paraan ng pag-aalaga sa bokasyon ng isang tao.
Bukod pa rito, may mga partikular na inisyatibo na iminumungkahi sa antas ng presbiteryal: taunang mga pagtitipon na ilang araw sa mga kaaya-ayang lugar kung saan muling matutuklasan ng mga pari ang kagalakan ng pagsasama-sama , tunay na maibabahagi ang kanilang mga karanasan, at makatanggap ng gabay mula sa mga eksperto sa personal na pag-unlad . Ang mga espasyong ito para sa pahinga at pagpapanibago ay hindi nasasayang na oras, kundi isang direktang pamumuhunan sa espirituwal, pantao, at pastoral na kapakanan ng presbiteryado.
Nagbabala rin ito laban sa isa sa mga tukso na lubos na nakakasira sa kapatiran: ang katigasan . Kapag hindi natin tinatanggap ang sarili nating mga sugat o hindi natin inaako ang responsibilidad para sa mga sugat ng iba, nagtatayo tayo ng mga pader na naghihiwalay sa atin sa lahat ng bagay na naiiba, nagiging hindi mapagparaya at mapanghamak. Ang saloobing ito ay walang kinalaman sa tunay na espirituwal na buhay, na palaging lumilikha ng lambing at habag.
Ang katigasan, personal man o institusyonal, ay karaniwang nagmumula sa takot at kakulangan, hindi sa kasaganaan ng pagmamahal. Ito ay isang karikatura ng katatagan: tila matatag, ngunit sa kaibuturan ay nagpapakita ito ng kawalan ng kapanatagan. Gaya ng paalala sa atin ni Papa Francisco, ang paninindigan na ito ay maaaring mauwi sa isang narcissistic at awtoritaryan na elitismo : ang isang mahigpit na istilo ng Katoliko ay maingat na sinusunod, ngunit sa halip na mag-ebanghelyo, ang iba ay ikinakategorya, at sa halip na mapadali ang pag-access sa biyaya, ang enerhiya ay ginugugol sa kontrol.
Sa kabaligtaran, ang pagtanggap sa kahinaan ay nagbibigay-daan para sa mga tunay na koneksyon , kung saan kinikilala ng lahat ang kanilang pangangailangan para sa kapatawaran at ang kanilang kakayahan para sa habag. Ang sangkatauhang ito, na nakipagkasundo sa mga limitasyon nito, ay ginagawang mas kapani-paniwala ang ministeryo, dahil ito ay kahawig ng Diyos na, kay Cristo, ay piniling ibahagi ang ating kahinaan hanggang sa kaibuturan.
6. Mga istruktura ng pagsasanay, mga seminar at mga bagong konteksto
Ang lahat ng nabanggit ay humahantong sa isang napaka-praktikal na tanong: paano dapat isaayos ang mga istruktura ng pormasyon ng mga pari ngayon ? Iba't ibang mga inisyatibo, tulad ng mga akademikong kumperensya na inorganisa ng Mosén Sol Chair sa Pontifical University of Salamanca, ay inilaan nang tumpak sa pagtukoy ng mga pinakamatinding hamon sa kasalukuyang mga seminaryo.
Sa isang kamakailang kumperensya tungkol sa "Mga Kasalukuyang Hamon sa Paghubog ng mga Pari," binigyang-diin ng mga rektor mula sa iba't ibang seminaryo sa Espanya na ang mga kabataang lalaking pumapasok sa seminaryo ngayon ay hindi katulad ng mga kabataan noong ilang dekada na ang nakalilipas . Lumaki sila sa isang digital at indibidwalistikong mundo, na kadalasang may marupok na ugnayan ng pamilya at magkakaibang karanasan sa pananampalataya. Samakatuwid, mahalagang suriin ang parehong panloob na istruktura ng mga seminaryo at ang kanilang mga programa sa paghubog.
Itinampok ng mga repleksyong ito ang ilang antas: sa isang banda, ang mga hamong nagmumula sa sariling istruktura ng seminaryo (buhay sa komunidad, mga iskedyul, ugnayan sa mga parokya, koordinasyon ng pangkat ng pormasyon); sa kabilang banda, ang landas ng paghubog sa mga yugto nito (paunang pag-unawa, pilosopiya, teolohiya, mga gawaing pastoral); at, bilang karagdagan, ang iba't ibang dimensyong ipinahiwatig ng Simbahan: pantao, espirituwal, intelektwal at pastoral.
Sa dimensyong pantao, binigyang-diin ang pangangailangang linangin ang mga kasanayan sa pakikipagkapwa-tao at pagtutulungan , balanseng emosyonal na pag-unlad, emosyonal na kapanahunan, at responsibilidad. Sa dimensyong espirituwal, inulit na ang seminaryo ay dapat maging isang tunay na paaralan ng panalangin, kung saan natututo ang isa na makasama ang Panginoon bago lumabas upang magsalita tungkol sa Kanya.
Sa antas intelektwal, ang hamon ay nakasalalay sa pag-aalok ng isang matibay na pormasyong teolohikal, na nakaugat sa tradisyon, ngunit kasabay nito ay sa diyalogo kasama ang mga agham, kontemporaryong kultura, at mga tunay na tanong ng mga tao. At sa antas pastoral, ito ay tungkol sa paghahanda ng mga pari sa hinaharap upang samahan ang mga proseso, makinig, umunawa, at makipagtulungan sa iba pang mga ahente ng pastoral, kapwa layko at konsagrado, sa isang diwa ng sinodo.
Lubos na pinahahalagahan ng mga kalahok sa mga sesyong ito ang pagkakataong sama-samang mag-unawa , magbahagi ng mga karanasan, at simulang balangkasin ang mga posibleng landas pasulong. Binigyang-diin na ang landas ay hindi sarado, kundi ang mahalaga ay mapanatili ang isang saloobin ng sama-samang paghahanap, na nagpapasalamat sa patnubay ng Espiritu sa gitna ng mga kahirapan.
Mula sa mas malawak na pananaw, kinikilala na ang Simbahan ay dumaan sa mahihirap na panahon simula noong Konsilyo, kung saan maraming pari ang umalis sa ministeryo. Gayunpaman, sa kasalukuyan, ang sitwasyon, bagama't seryoso pa rin, ay tila mas mapayapa. Paulit-ulit na binibigyang-diin ng mga kamakailang turo ang ugat ng pagkapari ng Katoliko sa isang buhay na relasyon kay Kristo, bilang tanging mapagkukunan na may kakayahang malampasan ang mga krisis sa pagkakakilanlan at espirituwal na tigang.
Ang lahat ng ito ay naghihikayat sa atin na maging lubos na maingat sa patuloy na paghubog : hindi sapat ang mahusay na paunang paghahanda; sa buong buhay ng isang pari, kinakailangang patuloy na pagyamanin ang kamalayan sa sariling pagkakakilanlan, palalimin ang natanggap na kaloob, at patuloy na iakma ang mga paraan ng pagsasagawa ng ministeryo sa mga partikular na pangangailangan ng mga kalalakihan at kababaihan sa bawat panahon.
Ang mga hamon ng paghubog ng pagiging pari ngayon ay nagtuturo sa isang napaka-konkretong abot-tanaw: ang mga pari ay lubos na nagkakaisa kay Kristo at sa Simbahan, na may malinaw na teolohikal na pagkakakilanlan, ngunit kasabay nito ay napaka-tao, magkakapatid, may kakayahang mamuhay nang may sariling kahinaan , suportahan ang isa't isa, at malapit na samahan ang mga tao sa kanilang pagdurusa. Kapag ang mga pari ay ganito—mga tao ng Diyos, madaling lapitan, at kapani-paniwalang mga saksi—ang Simbahan ay mabilis na nakakabawi ng kredibilidad at pagmamahal sa lipunan, at ang ministeryo ng pagiging pari ay nagpapakita ng sarili kung ano talaga ito: isang madamdaming paglilingkod sa misteryo ng Diyos sa kasaysayan.
